سرطان دهان | علائم،دلایل،پیشگیری

سرطان-دهان

سرطان دهان چیست؟

سرطان دهان به انگلیسی (Oral cancer) سرطانی است که در محوطه دهان، زبان، کف دهان، کام سخت و لثه تشکیل می‌گردد.

سرطان دهان رشد یاخته‌های بدخیم در دهان یا زبان است. این نوع سرطان نادر ولی در عین حال خطرناک است. سرطان دهان ممکن است لب‌ها، کام، زبان، غشاهای درونی لب یا گونه، یا ناحیه لوزه‌ها را درگیر سازد. این سرطان در بزرگسالان بالای ۴۰ سال شایع‌تر است، ولی شیوع آن در بین جوانانی که از تنباکوی جویدنی استفاده می‌کنند در حال افزایش است.

عوامل افزایش‌دهنده خطر آن مصرف تنباکو به هر شکل (از جمله نوع جویدنی)، سابقه خانوادگی سرطان دهان، سابقه قبلی سرطان دهان، سوءمصرف الکل تماس با آفتاب (در مورد سرطان‌های لب تحتانی) است.

 

علایم شایع

یک برآمدگی رنگ پریده و معمولاً بدون درد با حاشیه سخت که در جای دهان یا زبان ممکن است ظاهر گردد. خصوصیات این ضایعه عبارتند از: این ضایعه بزرگ شده، زخمی می‌شود و به آسانی خونریزی می‌کند. وجود این ضایعه ممکن است مانع جا افتادن مناسب دندان‌های مصنوعی گردد. این ضایعه ممکن است باعث سفت شدن زبان و اشکال در کنترل آن گردد و از این طریق، تکلم و بلع را دچار اختلال سازد.

 

بیماری‌زایی

تقریباً همیشه منشأ سرطان دهان رشد سلول‌های بدخیم از اپیتلیوم سنگفرشی مطابق پوشاننده دهان یا زبان می‌باشد. این سرطان بیشتر در بزرگسالان و اغلب در زبان و کف دهان دیده می‌شود. علایم این بیماری اغلب یک برآمدگی رنگ پریده در دهان (پلاک) یا زخم می‌باشد که امکان بزرگ شدن و خونریزی این برآمدگی وجود دارد. این بیماری دراثر مصرف تنباکو، جویدن تنباکو، نور خورشید و الکل و… حاصل می‌شود. معمولاً سرطان دهان از طریق دستگاه لنفاوی منتشر می‌شود.

اگر این سرطان خوش‌خیم باشد با عمل جراحی آنرا را برمی‌دارند (مانند برداشتن فک فوقانی، برداشتن فک تحتانی یا زبان) در غیر این صورت بیمار بایستی از داروهای ضد سرطان استفاده نماید.

 

تشخیص سرطان

تشخیص خوش‌خیم یا بدخیم بودن زخم‌ها و تومورهای دهانی عموماً در آزمایشگاه‌های پزشکی توسط پاتولوژیست انجام می‌گیرد. آشکارسازی و تشخیص سلول‌های خوش‌خیم، پیش سرطانی و سرطانی بدخیم در بافت‌های دهانی با برش نواحی مشکوک از بافت جدا شده و بررسی تصویر ظاهری آنها به عنوان یک روش استاندارد انجام می‌پذیرد. برای تشخیص پزشکی، مطالعات هیستوپاتولوژی  نمونه‌های بیوپسی شده ضروری هستند. برای تشخیص صحیح روش درمانی، روش بیوپسی یک فرایند تعریف شده و استاندارد برای بررسی میکروسکوپی بافت محسوب می‌شود. تقریباً ده درصد از موارد مشکوک بیوپسی شده سرطانی بوده‌اند و بقیه رنج و اضطراب ناشی از فرایند نمونه‌گیری را تحمل می‌کنند.

هم‌اکنون محققان علوم پایه و پزشکی به دنبال روش‌های تشخیصی سریع تری برای تشخیص هستند. روش‌های نوری مبتنی بر لیزر و مشخصه یابی نوری بافت می‌تواند در تشخیص و درمان سرطان ما را به نتایج بهتری برساند. وقتی یک تومور در بافتی شکل می‌گیرد دچار تغییرات ظاهری و بیو شیمیائی می‌شود که می‌تواند منجر به تغییرات در مشخصات نوری بافت گردد. ویژگی‌های نوری غیرخطی بافت خوش‌خیم و بدخیم دهانی نیز می‌تواند به تشخیص دقیق تر سرطان دهان کمک نماید و درآینده منجر به ساخت وسیله تشخیصی مبتنی بر تفاوت رفتار نوری غیرخطی بافت خوش‌خیم و بدخیم گردد.

بعد از ۴۰ سالگی خطر ابتلا به سرطان دهان افزایش می‌یابد و میانگین سن ابتلا به این بیماری ۶۰ سالگی است.

 

بررسی این سرطان در بین زنان و مردان

این سرطان، هشتمین سرطان شایع در مردان و پانزدهمین سرطان شایع در میان زنان است. بالا بودن شیوع آن در مردان، احتمالا به دلیل مصرف بیشتر سیگار در آنهاست.

طبق نظر کارشناسان، بیش از ۹۰ درصد مبتلایان به سرطان های ناحیه دهان (دهان، زبان، بخش هایی از بینی، گلو، لب و حنجره) کسانی هستند که از تنباکو استفاده می کنند.

علایم این سرطان شامل یک برآمدگی رنگ پریده و با حاشیه سخت است، این ضایعه بزرگ می شود و زخم آن به آسانی خون ریزی می کند. در مواردی افراد دچار اشکال در تکلم و بلع می شوند.

این سرطان با سیگار رابطه مستقیم دارد.

آمار دقیقی درباره افزایش شیوع سرطان دهان در کشور وجود ندارد، اما طی تحقیقی که انجام شده بود ساکنان گنبدکاووس و گرگان بیشترین میزان ابتلا را داشتند، زیرا از موادی مانند ناس استفاده می‌کنند که به‌شدت سرطان‌زاست.

سرطان دهان، بخش‌های مختلف از جمله لب، کف دهان، مخاط دهان، سقف دهان و قاعده زبان را می‌تواند درگیر کند و بر همین اساس به انواع مختلف تقسیم می‌شود، به عنوان مثال سرطان لب بیشتر در افرادی دیده می‌شود که پیپ استفاده می‌کنند.

استفاده از نیکوتین، قلیان و توتون‌هایی که مواد آروماتیک دارند، محرک‌های خطرناکی هستند.

اما نکته امیدوار کننده درباره این نوع از سرطان این است که اگر به موقع و در مراحل اولیه تشخیص داده شود بیمار می‌تواند عمر طبیعی داشته باشد. اما در صورتی که سرطان متاستاز داده باشد (یعنی در بدن پخش شده باشد)، ممکن است دردسرساز شده و بیمار را از درمان ناامید کند.

افراد باید توجه داشته باشند که در صورت وجود ضایعات سفیدرنگ در دهان و وجود پلاک‌های سفید و قرمز (لوکوپلاکی) که در نهایت منجر به آفت دهان می‌شود، به پزشک مراجعه کرده و نسبت به تشخیص به موقع اقدام کنند.

 

علل سرطان دهان

- وجود سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان دهان

- استعمال هر نوع دخانیات : جویدن تنباکو خطر ابتلا را ۵۰ برابر می‌کند. کشیدن سیگار خطر ابتلا را شش برابر می‌کند.

- مصرف مشروبات الکلی : مصرف نوشیدنی‌های الکلی، خطر ابتلا را شش برابر می‌کند.

- قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید.

- بیماری هایی مانند «لوکوپلاکی» نوعی لکه قرمز یا زخم دهان که روی دهان تاثیر می گذارد و احتمال خطر بروز سرطان دهان را افزایش می دهد.

 

علائم سرطان دهان

- گوش درد طولانی‌مدت

- لثه‌های قرمز یا سفید

- وجود زخم طولانی‌مدت در دهان

- خونریزی بدون علت در دهان

- از دست دادن دندان‌ها

- وجود برجستگی در ناحیه گردن

- بی‌حسی در ناحیه لب یا چانه

- وجود درد هنگام بلع غذا

- احساس مداوم مزه ترشی در دهان که حتی پس از مصرف دارو برطرف نمی شود.

- ورم، لکه های زبر و برآمدگی روی لب ها، زبان و یا گردن

- شل شدن دندان ها

- درد مداوم و احساس ناراحتی در دهان

- زخم پشت گلو و سختی در بلعیدن غذا

- مشکل حرکت فک

- از آن جا که نمی توانید غذا را قورت دهید، دچار کاهش وزن می شوید.

- گرفتگی یا تغییر صدا

- بوی نامطبوع دهان

اگر چه این علایم همیشه مربوط به سرطان دهان نیستند، اما در صورت مشاهده این علایم به دندانپزشک مراجعه کنید.

 

تشخیص سرطان دهان

مهم‌ترین نکته ، تشخیص زودهنگام است.

آزمایش های خون، نمونه برداری و رادیوگرافی به تشخیص زودهنگام این سرطان کمک می کند.

۱۴ درصد از تشخیص‌ها زمانی است که سرطان در مرحله پایانی است.

۴۶ درصد از تشخیص‌ها در مرحله ناحیه‌ای است.

۷ درصد وضعیت سرطان مشخص نیست.

۳۳ درصد از تشخیص‌ها، در مرحله موضعی است.

ولسکوپ بهترین وسیله برای تشخیص زودهنگام سرطان دهان است.

در این وسیله، از نور برای تشخیص طبیعی یا غیرطبیعی بودن بافت استفاده می‌کند.

انجام آن تنها یک تا دو دقیقه طول می‌کشد.

تعداد زیادی از دندانپزشکان از آن استفاده می‌کنند.

 

پیشگیری از سرطان دهان

موادغذایی مناسب برای پیشگیری از سرطان دهان شامل مرکبات و میوه و سبزی های سرشار از ویتامین C است.

چنانکه نتایج تحقیقات مرکز سلامت جامعه دانشگاه هاروارد روی ۴۲ هزار مرد نشان داد، وجود مقدار کافی ویتامین ث، احتمال ابتلای مردان به ضایعات پیش سرطانی دهان را ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش می دهد.

 

جهت استفاده از خدمات دندانپزشکی ارزان با مشاورین مهراز کارت همراه شوید

هنوز نظری ثبت نشده.