لکوپلاکی (زخم سفید در دهان) | علائم، علل و پیشگیری

لکوپلاکی

لکوپلاکی (زخم سفید در دهان) چیست؟

 

لکوپلاکی نوعی ضایعه ی دهانی است که در آن بر روی بخشهایی از پوشش‌ ظریف‌ داخل‌ دهان،‌ لثه ها و زبان‌ لکه های سفید رنگ ضخیم‌ و پلاک مانندی تشکیل می شود. این‌ بیماری‌ مسری‌ نیست‌، ولی‌ ممكن‌ است‌ پیش‌ سرطانی‌ باشد. این‌ عارضه‌ می‌تواند مخاط‌ داخل‌ گونه‌، كف‌ دهان‌، زبان‌، كام‌ و سقف‌ دهان‌ را درگیر کند. لكوپلاكی‌ در هر سنی‌ ممكن‌ است‌ بروز كند ولی‌ در بزرگسالان‌ بالای‌ ۶۰ سال‌ شایع‌تر است‌.

تحریک کننده های دهان و فعالیت های تحریک کننده، مانند سیگار کشیدن، اغلب باعث لکوپلاکی می شوند. به طور معمول، لکه های سفید در دهان بی ضرر هستند و علائم آنها بطور خود به خود برطرف می شود. با این حال، اگر این لکه ها، لکوپلاکی باشند، ممکن است با سرطان در ارتباط باشند.

 

لکو پلاکی چیست؟

 

سازمان بهداشت جهانی(WHO)، لکوپلاکی را به عنوان ضایعات دهانی سفید رنگ مشکوک به یک خطر نامطلوب تعریف می کند که نمی توان آن را به عنوان یک بیماری غیر جدی تلقی کرد.
Leukoplakia  بیشتر یک اصطلاح بالینی است تا یک بیماری خاص، که برای توصیف طیف گسترده ای از زخم های سفید رنگ در دهان استفاده می شود. بیوپسی و آزمایش برای تایید موارد واقعی لکوپلاکی ضروری هستند. آزمایشات و اصطلاحات استفاده شده برای لکوپلاکی بین سازمان های مختلف متفاوت می باشند.

 

علائم

 

لکوپلاکی باعث ایجاد لکه های سفید، ضخیم و پلاک مانندی در غشاهای مخاطی دهان می شود. این لکه ها همچنین ممکن است ظاهری شفاف یا خاکستری داشته باشند و معمولا حداقل دارای یک منطقه با حاشیه روشن هستند، ترک هایی نیز ممکن است بر روی ضایعه دیده شود. اگر چه بسته به نوع آن می تواند مزاحمت ایجاد نماید، اما اغلب بدون درد هستند. مناطق متداول در معرض خطر این ضایعه عبارتند از:

  • پوشش داخلی گونه ها
  • لثه ها
  • ته دهان در زیر زبان
  • زبان

 

در بعضی موارد، لکه های لکوپلاکی همچنین در قسمت های دیگر بدن از جمله ناحیه ی تناسلی دیده می شود.

 

چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد؟

 

در بسیاری از موارد لکه های سفید در داخل دهان بدون هیچ گونه درمان خاصی به غیر از رعایت بهداشت دهان و یا متوقف کردن فعالیت های تحریک کننده از بین می روند. با این حال، اگر پچ سفید لکوپلاکی، در زمان طولانی در دهان باقی باشد، گاهی اوقات می تواند عواقب جدی سلامت را به همراه داشته باشد که نیاز به درمان پزشکی دارد.

اگر چه این ضایعات علت بروز سرطان نیستند، اما احتمال دارد که لکوپلاکی خطر ابتلا به سرطان دهان را افزایش دهد. تومورهای دهانی اغلب در داخل لکوپلاکی پایدار یا شدید هستند. در بسیاری از موارد، لکوپلاکیهای در حال پیشروی، پیش سرطانی هستند- تغییری در سلول ها که در روند ابتلا به سرطان رخ می دهد-، سرطان دهان در طول زمان و در مراحل مختلف رشد می کند. شايع ترين سرطان دهان، کارسينوم سلول سنگفرشی است. به گفته سازمان بهداشت جهانی، هر ساله سرطان دهان در بیش از ۵۲۹۰۰۰ نفر در سراسر جهان تشخیص داده می شود، اکثر افراد مبتلا به سرطان دهان، به مدت طولانی سیگاری بوده اند و بیش از ۴۰ سال سن دارند.

اگر علائم لکوپلاکی شامل موارد زیر باشد، باید حتما توسط پزشک معاینه شود:

 

  • تکه های سفید با مناطق برجسته و قرمز درخشان
  • توده های سفید با تکه های تیره یا قرمز
  • تکه هایی با بافت نامنظم یا بافتی غیر معمول
  • دشواری در خوردن، بلع، یا حرکت فک
  • زخم هایی که بیش از ۲ هفته طول می کشد و بهبود نمی یابد
  • تغییر در بافت های اطراف در دهان
  • درد گوش یا شنیدن صدا در هنگام بلع

 

علل

 

محققان هنوز در  حال جداسازی علل و چگونگی ایجاد لکوپلاکی هستند. در برخی‌ موارد علت‌ نامشخص‌ است‌، علل‌ سایر موارد می تواند كمبود ویتامین‌هایA ‌ یا B‌، كمبود هورمون‌های‌ زنانه‌ یا مردانه‌، مصرف درازمدت تنباکو، سیفیلیس‌ و تحریک‌ مزمن‌ دهان باشد. این‌ تحریکات‌ ممكن‌ است‌ ناشی‌ از دندان‌های‌ ناهموار، دندان‌ مصنوعی ‌نامتناسب‌، غذاهای‌ داغ‌ یا تند، مصرف‌ بیش‌ از حد الكل‌ یا نیكوتین‌ باشد.

 

مصرف‌ محصولات‌ دخانی نظیر سیگار، تنباكوی‌ جویدنی‌، انفیه‌، پیپ‌ یا سیگار برگ‌، دندان‌ مصنوعی‌، آسیب‌ مزمن‌ و مكرر به‌ بخش هایی از دهان‌ (گاز گرفتن‌ گونه‌ یا لب‌) و مصرف‌ الكل‌ می تواند خطر ایجاد لکوپلاکی را تشدید کند.

به نظر می رسد تحریک مزمن در بیشتر موارد نقش مهمی ایفا می کند. به نظر می رسد که آسیب های مداوم به بافت دهان باعث می شود سلولها رشد کرده، ضخیم تر و اغلب ماده ای بنام کراتین تولید کنند.
کراتین یک پروتئین حیاتی برای سلامت لایه ی بیرونی پوست است. کراتین ساختاری را بر روی سلول های پوست ایجاد می کند که آنها را از آسیب، جراحت و استرس محافظت می کند. این پروتئین همچنین کلید بهبود زخم است.

تشکیل پچ هایی کوچک و سفید در دهان در پاسخ به آسیب های جزئی بسیار رایج هستند و معمولا نشانه ای از لکوپلاکی نمی باشند.
مانند اکثر مشکلات بهداشتی، هیچ علت منفرد یا قطعی برای لکوپلاکی وجود ندارد. استفاده از توتون و تنباکو از هر نوع، به عنوان بزرگترین عامل تأثیرگذار در توسعه ی این بیماری محسوب می شود.

به طور کلی، هر چیزی که موجب آسیب یا استرس به بافت دهان شود، ممکن است عامل خطری برای لکوپلاکی باشد.

 

عواملی احتمالی كه در اين شرايط نقش دارند، عبارتند از:

 

  • استفاده ی طولانی مدت یا بیش از حد از انواع مواد دخانی.
  • ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، همان ویروس شناخته شده برای سرطان سرویکس.
  • شرایطی که سیستم ایمنی بدن را تضعیف می کند، مانند اچ آی وی، شیمی درمانی و جراحی اندامها.
  • شرایطی که موجب زخم می شوند یا با ایجاد زخمها مرتبط هستند.
  • سوختن شدید یا مکرر دهان با مایعات یا غذاهای گرم.
  • استفاده بیش از حد و یا طولانی مدت از محصولات خوراکی ساینده، مانند سفید کننده های دندان و دستگاه های پولیش.
  • پروتزهای نامناسب که بدرستی فیت نمی شوند، براکتها، اسپلینت(Bite Plates) یا نگهدارنده (ریتینر) ارتودنسی.
  • سطوح دندانی زبر یا خشن.
  • استفاده بیش از حد یا طولانی مدت از استروئیدهای استنشاقی و عدم شستشوی دهان بعد از استفاده از آنها.
  • بهداشت ضعیف دهان و دندان.
  • گاز گرفتن گونه یا زبان.
  • مصرف بیش از حد الکل.
  • جویدن بعضی از آجیل ها و برگ ها مانند برگ فلفل بتل(betel leaf) و پوپل یا دانه نخل فوفل(areca nut)

 

لکوپلاکی با توجه شباهت ظاهر آن اغلب با عفونت مخمری اشتباه گرفته می شود. نوعی از لکوپلاکی به نام لکوپلاکی مویی دهان در میان افراد دارای ضعف سیستم ایمنی رایج است. این بیماری باعث ایجاد لکه های لکوپلاکیایی می شود که ظاهری مویی دارند. ضایعات لکوپلاکی مویی بدون درد هستند.

لکوپلاکی مویی یک نشانه هشدار دهنده ی اولیه در مورد ضعف شدید سیستم ایمنی یا سیستم ایمنی بیش از حد تحت استرس است، که می تواند اولین علائم فیزیکی اچ آی وی و ایدز باشد، لکوپلاکی مویی همچنین با مونونوکلئوز یا ویروس Epstein-Barr ارتباط دارد.

 

تشخیص و درمان

 

پزشک معمولا با حذف سایر علل بالقوه، لکوپلاکی را تشخیص می دهد. این اغلب شامل یک معاینه فیزیکی و بررسی سابقه ی پزشکی بیمار است. اگر بیمار مشکوک به لکوپلاکی باشد، احتمالا بیوپسی هایی برای رد خطر سرطان انجام می شود. بیوپسیهای متداول مورد استفاده، عبارتند از:

  • بیوپسی با برس دهانی: یک برس چرخنده ی کوچک سلولها را از پچ های دهانی برای بررسی جمع آوری می کند.
  • بیوپسی برسی یا Excisional: پچ ها با جراحی برای آزمایش برداشته می شوند. یک متخصص گوش و حلق و بینی(ENT) اغلب در درمان  دخالت و نظارت دارد.

 

اگر ابتلا به سرطان رد شود، اولین خط درمان در بیشتر موارد توصیه به حذف عواملی مانند مصرف دخانیات است، همچنین بهداشت صحیح دهان و دندان توصیه می شود.

اگر پچ ها به خودی خود از بین نروند، ممکن است توسط یک پزشک اغلب با یک اسکالپل، برداشته شوند. معایناتی برای پیگیریهای بعدی بطور سالانه برای مواردی  که خود به خود از بین نمی روند، توصیه می شود. عود لکوپلاکی رایج است.

هنگامی که لکوپلاکی با بیماریهایی مانند HIV همراه باشد، داروهای ضد ویروسی تجویز می شود.
اگر سلولهای پیش سرطانی یا سرطانی در این پچ ها کشف شوند، برای تعیین شدت بیماری به آزمایشات دیگری نیاز است. درمان بر اساس نوع سلول های موجود صورت می گیرد. اگر چه تخمین دقیق دشوار است، اما حدود ۵ درصد از موارد لکوپلاکی دهان منجر به سرطان دهان می شوند.

 

راه های جلوگیری از لکوپلاکی

 

بهداشت دهان و دندان و توقف فعالیت هایی که باعث آسیب و یا وارد شدن استرس به لایه ی پوشاننده ی دهان می شوند، ساده ترین راه برای کنترل و جلوگیری از لکوپلاکی هستند. راه های پیشنهادی برای جلوگیری از لکوپلاکی و عوارض آن عبارتند از:

  • معاینات معمول توسط پزشک و توسط خود فرد در خانه
  • اجتناب از مصرف هر گونه محصولات دخانی و تنباکو
  • اجتناب از استنشاق مواد یا محصولات دودی مانند شاهدانه، میخک و رزین
  • کاهش یا توقف مصرف الکل
  • معاینات روتین دندانپزشکی و جرمگیری
  • اجتناب از محصولات بهداشتی ساینده دندان، مانند سفید کننده ها
  • حصول اطمینان از اینکه پوسیدگی ها به درستی پر شوند و سطوح خشن یا ناهموار نداشته باشند.
  • حصول اطمینان از اینکه دستگاه های دندانپزشکی مانند پروتزها و براکتها به خوبی فیت باشند و لبه های خشن یا بیرون زده نداشته باشند
  • حفظ بهداشت زخم های دهانی
  • اجتناب از نوشیدنی ها یا غذاهای گرم
  • اجتناب از خوردن آب نبات یا محصولات جویدنی که لبه های خشنی دارند یا باعث تحریک دهان می شوند
  • خوردن یک رژیم سالم و متعادل برای جلوگیری از عدم تعادل یا کمبود مواد مغذی
  • اجتناب از غذاهایی که باعث واکنش های آلرژیک می شوند.

 

جهت تهیه بهترین بیمه تکمیلی دندانپزشکی با مشاورین مهرازکارت همراه شوید.

هنوز نظری ثبت نشده.